Dachy wierzowców i bloków w wielu miastach Polski zaczynają pokrywac się panelami fotowoltaicznymi. Sytuacja ta wynika z faktu iż wiele spółdzielni i wspólnot mieszkanowych przekonuje się do tego typu rozwiązań energetycznyh, wynika to nie tylko z potrzeby dbania o nasze wspólne środowisko naturalne , ale też z faktu wymiernych korzyści finansowych dla całej spółdzielni mieszkanowiej. Nie zapominajmy że blokowiska i spółdzielnie mieszkanowie zrzeszają tysące ludzie, wszyscy z nich korzystająć ze światła na klatkach schodowych, z wind, z obszarów przy bolku które są przecież oświatlane, wsystko to generuje zużycie prądu i koszty dla spółdzielni i każdego indywidualnego jej mieszkańca.

Idealnym przykładem zastosowania instalcji fotowoltaicznych w spółdzielniach jest np. Osiedle Wrocław-Południe gdzie zainstalowano 35 tysiecy ogniw pv dających prąd 15 tysiącom mieszkanców osiedla. Po roku użytkowania okazało się że instalacje wyrodukowały prąd który pokrył całę zapotrzebowanie i dodatkowo wyprodukował 10% nadwyżkę.

Czym są spółdzielnie energetyczne? –  to rodzaj spółdzieni lub wspólnoty mieszkanowej,  która produkuje energię elektryczną na włąsny użytek i na sprzedaż. To dzięki panelem fotowoltaicznym, produkującym energię ze słońca, praktycznie każda nieruchomośc – budynek wielorodzinny – może produkować prąd. Dzięki temu wspólnoty mieszkanowie i spółdzielnie produkują prąd na własne potrzeby użytkowe a nadwyżkę odprowadzają do operatora energetycznego.

Dzięki nowej ustawie z lipca 2019 i prawu energetycznemu obowiązującemu w Polsce każda spółdzielnia mieszkaniowa czy wspólnota mieszkaniowa może stać się spółdzielnią energetyczną, która korzysta z zielonej energii, a tym samym zdecydowanie zmniejsza nakłady na zakup energii elektrycznej od operatora i przyczynia się do zmniejszenia opłat czynszowych, płaconych przez mieszkańców spółdzielni energetycznej. Czytaj więcej na Dz.U. 2019 poz. 1524.

Tego typu rozwiązania są praktykowane od wielu lat na zachodzie Europy w Polsce rynek ten dopiero się rozwija.  Niemniej jednak obecne regulacje prawne oraz możliwości wykorzystania instrumentów dotacyjnych na OZE, dedykowanych spółdzielniom i wspólnotom mieszkaniowym, pozwalają na rozwój tego typu inwestycji w naszym kraju.

Spółdzielnie mieszkanowie mogą finansować budowe instalacji fotowoltaicznych na kilka sposobów.

1. Środki własne, pochodzące z kieszenie mieszkanców
2. Dotacje Unijne na OZE – w Regionalnych Programach Operacyjnych pojawiają się cyklicznie programy dotacji na projekty OZE
3. Dotacje z gminy – to głównie pieniądze które gmina otrzymuje w ramach “Programu eliminacji emisji szkodliwych gazów i substancji”
4. Kredyty preferencyjne. W programie “Czyste powietrze” można uzyskać kredyt na preferencyjnych warunkach na instalacje fotowoltaiczne , mimo wszystko stawiane są tam pewnie wymagania budowlane co do jakości dachu na którym stanie taka instalacja.
5. Kredyt bankowy- wiele banków komercyjnych posiada w swojej ofercie specjalne kredyty na finansowanie instalacji OZE
6. Leasing paneli fotowoltaicznych  -Instytucje finansowe w tym również banki oferują panele w leasingu operacyjnym. To dość dogodna forma spłacania takiej inwestycji, ponieważ ratę leasingu można sobie wrzucić w koszty prowadzenia działalności.
7. Panele na abonament – to nowość na polskim rynku gdzie za niewielką opłatę miesieczna można zamontować instalację na budynku. wymagana jest tylko wpłata 10 % wartości inwestycji a reszta spłacana jest w dogodnych ratach miesiecznych

Prąd wyprodukowane w ramach spółdzielni energetycznej może być skomsumowanue przez samą spółdzielnie w zakresie :

• oświetlania klatek schodowych
• garaży
• pracy wind
• pracy wentylacji mechanicznej

Nadwyżki nie wykorzystanej energii przekazywane są do sieci energetycznej i rozliczane w formie upustów a następnie moga być wykorzystane w okresie o większym zużyciu. Mieszkańcy finalnie zyskują na instalcji poprzez niższe rachunki za prąd zużyty w budynkach. Należy pamiętać też te taka instalacja nie może przekraczać mocy 50kWp na jeden budynek.

Ciekawostką jest też możliwość instalowania indywidualnych instalacji przez mieszkańców na własne potrzeby energetyczne jednak wymaga to zgody społdzielni mieszkaniowej. Warto w tym wypadku zwrócić uwagę, czy w swoim statucie spółdzielnia przewiduje wykorzystanie części wspólnych budynku na potrzeby mieszkańców. Jeżeli tak, to taką instalację pv można zamontować np. na dachu lub na gzymsie bloku. Jeżeli nie ma przeciwskazań dotyczących zacienienia, panele fotowoltaiczne mogą być również zamontowane na balkonie.

Aby utworzyć spółdzielnie energetyczną trzeba spełnic poniższe warunki:

1. Założycielami spółdzielni energetycznej może być co najmniej 10 osób fizycznych lub 3 osoby prawne. Spółdzielnie energetyczne mogą założyć również gminy wspólnie z prywatnymi firmami.
2. Podstawowym dokumentem założenia jest statut spółdzielni. Założyciele uchwalają go na zebraniu założycielskim i podpisują. Na zebraniu też składają pisemne deklaracje członkowskie.
3. Należy uchwalić organ założycielski, zarząd, radę nadzorczą oraz członków walnego zgromadzenia. Funkcje organu spółdzielni mogą pełnić tylko jej członkowie. Ponadto członkowie zarządu nie mogą być jednocześnie członkami rady nadzorczej oraz przedstawicielami na zebrania przedstawicieli tej samej spółdzielni.
4. Wpis KRS złożony w sądzie rejestrowym, obejmującym obszarem działania lokalizację spółdzielni.
5. Uzyskanie koncesji na dystrybucję i wytwarzanie energii elektrycznej, ale tylko jeżeli suma wszystkich zamontowanych instalacji przekracza 500 kWp.

Spółdzielnie energetyczne rozliczają się z operatorem energetycznym na zasadach prosumenta.